T24 Ankara Büro
PKK ile bağlantıları olduğu iddiasıyla Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) dağıtılması amacıyla askeri yöntemler de dahil olmak üzere Bağdat yönetimiyle olan askeri ve diplomatik ilişkilerini artıran Ankara’nın talebi nihayet karşılık buldu. Şengal (Sincar) Dağı’nda gerçekleştirilen bir törenle, çoğunluğunu Ezidilerin oluşturduğu YBŞ ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ), toplam 4 bin 165 kişiyle Irak’ın federal güvenlik sistemine entegre edildi.
Bu entegrasyon süreci ile birlikte YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri yapısının sona ermesi, silahlarının devlet kontrolüne alınması ve Şengal’deki askeri pozisyonların Irak ordusuna devredilmesi işlemleri başladı. Ankara’nın dikkatle izlediği bu gelişme, Irak’ın egemenliğini pekiştirmek ve uzun zamandır hayata geçirilemeyen 2020 Şengal Anlaşması’nın uygulanması açısından yeni bir aşamanın başlangıcını işaret ediyor.
YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri yapısı sona eriyor
Irak ordusu ile YBŞ-YJŞ komutanlıklarının katılımıyla düzenlenen törende, iki yapının Irak federal güvenlik sistemine entegrasyonu ile ilgili anlaşma kamuoyuna duyuruldu. YBŞ Komutanlığı, 4 bin 165 kişinin devletin güvenlik sistemi bünyesine dahil edileceğini ve bağımsız askeri ilişkilerinin son bulacağını bildirdi.
Törene Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Falih ez-Zeydi’nin temsilcileri, Ninova Valisi ve üst düzey Irak ordusu yetkilileri katıldı. Başbakanın mesajında, entegrasyonun devlet otoritesinin güçlendirilmesi, silahların devlet kontrolünde toplanması ve Şengal’in güvenliğinden federal makamların sorumlu olması açısından önemli bir adım olduğu ifade edildi.
Irak hükümeti, bu sürecin yalnızca güvenlik alanındaki düzenlemelerle sınırlı kalmayacağını, Ezidi toplumunun haklarının korunması, terör saldırılarında mağdur olan ailelerin tazmin edilmesi ve Şengal’in yeniden inşası için de adımlar atılacağını açıkladı.
Askeri mevziler Irak ordusuna devrediliyor
Irak Güvenlik Medyası Ağı Başkanı Korgeneral Saad Maan, Irak Haber Ajansına (INA) yaptığı açıklamada, entegrasyonun ilk aşamasının ortak komitelerin denetiminde başladığını belirtti. Maan, Şengal Dağı’ndaki bazı stratejik noktaların devralınma işlemlerinin başlatıldığını ve diğer noktaların da önümüzdeki günlerde Irak ordusuna teslim edileceğini ifade etti.
Sürecin yalnızca personelin güvenlik kurumlarına alınmasını kapsamadığını vurgulayan Maan, hafif, orta ve ağır silahların sınıflandırılacağını, bunların görev ve sorumluluklarının belirleneceğini ayrıca uygun görülen birimlere yerleştirileceğini belirtti.
Entegrasyonun Irak ordusu ve polis teşkilatları bünyesinde yürütülmesi planlanıyor. Kadınların güvenlik birimlerine katılımının da belirlenen prosedürler çerçevesinde gerçekleşeceği aktarıldı. Iraklı yetkililer sürecin birkaç gün içinde tamamlanmasını hedeflediklerini duyurdu.
YBŞ: Anlaşmanın başarısı uygulanmasına bağlı
YBŞ Komutanlığı yayımladığı açıklamada Irak’ın toprak bütünlüğüne saygısını vurgulayarak federal hükümetle anlaşmaya vardıklarını bildirdi. Açıklamada YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri ilişkilerine son verileceği ile silahların devlet kontrolüne geçeceği belirtildi.
Entegrasyon kararının tek başına yeterli olmayacağına dikkat çeken YBŞ Komutanlığı anlaşmanın tüm maddelerinin uygulanmasının önemini vurguladı.
2020 Şengal Anlaşması yeniden gündemde
Iraklı siyasi ve güvenlik uzmanları entegrasyonun 2020 yılında imzalanan ancak sahada yeterince uygulama fırsatı bulamayan Şengal Anlaşması açısından kritik bir aşama olduğunu ifade ediyorlar. Anlaşmanın temel hedefleri arasında bölgede güvenlik ve idari otoritenin Irak devletinin kontrolünde birleşmesini sağlamak, silahlı yapıların durumunu düzenlemek ve yerel yönetimi yeniden yapılandırmak bulunuyor.
Uzmanlar yıllardır farklı silahlı yapıların varlığı ile iç ve dış müdahaleler sebebiyle çözülemeyen güvenlik problemine entegrasyonla birlikte yeniden odaklanılabileceğini dile getiriyorlar. Fakat sürecin tamamlanabilmesi için yalnızca silahlı güçlerin federal sisteme dahil edilmesinin değil; sivil yönetimin kurulmasının da gerekli olduğu belirtiliyor.
Ankara-Bağdat İlişkileri Ve Kalkınma Yolu Boyutu
Entegrasyon Türkiye-Irak ilişkileri bakımından önemli bir gelişmeyi temsil ediyor. Türkiye PKK’nın Irak’taki varlığını uzun süredir bir güvenlik sorunu olarak değerlendirmekte olup Kandil-Mahmur hattından Şengal’e uzandığı düşünülen bağlantıları gündeme getirmektedir. Ankara bu süreçte Şengal’deki silahlı grupların ortadan kaldırılmasıyla bölgenin Irak devletinin kontrolüne geçmesini hedeflemektedir.
Iraklı siyasi analizci Hüseyin Allavi entegrasyonun iki ülke arasındaki silahlı grupların faaliyetlerinin sona erdirilmesine yönelik mutabakatların gerçekleştirilmesine katkıda bulunabileceğini kaydetti. Allavi ayrıca bu gelişmenin iki ülke ilişkilerinin ilerlemesine olumlu etkide bulunacağına inanıyor.
Savunma uzmanı Fadıl Ebu Ragif ise Şengal’in Irak, Suriye ve Türkiye sınırlarının kesiştiği konumuna vurgu yaparak merkeziyetçi güvenlik kararlarının sınır güvenliği ile ticari hareketlilik açısından önem taşıdığını dile getirdi.
Yeniden İnşa Ve Geri Dönüş Süreci Başlayabilecek Mi?
Iraklı yetkililer entegrasyon sonrası Şengal’de çatışma dönemi sonrası yeniden inşa aşamasına geçmeyi amaçlıyorlar. Başbakanlık Sözcüsü Sabah en-Numan yaptığı açıklamada Şengal’in ve çevresindeki dağlık alanın Irak ordusunun korumasında olacağını belirterek kentin yeniden inşası için hazırlıkların sürdüğünü ifade etti.
Bununla birlikte kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için hem güvenlik düzenlemeleri hem de yerel yönetimin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor; ayrıca Ezidilerin haklarının teminat altına alınması dolayısıyla yıllardır çözülemeyen siyasi-idari meselelerin de çözülmesi gerekecek.
Böylelikle 4 bin 165 kişilik YBŞ ve YJŞ kadrosunun federal güvenlik sistemine katılmasıyla birlikte yeni bir dönemin kapısı aralanırken; anlaşmanın sahada nasıl gerçekleştirileceği ile bölgedeki sivil yönetimin nasıl şekilleneceği önümüzdeki dönem için kritik konular arasında yer alacak.
(Editör: Sibel Yükler)
